maj 13th, 2006

Sektor IT w liczbach

Kategoria wpisu: Dyskusje, Wszystkie, Wydarzenia: - Magdalena Lewicka @ 14:39

“Wydaje się, że przyszłością informatyki są między innymi technologie mobilne i komunikacja bezprzewodowa. Rozwój sektora IT oraz kształtująca się specjalizacja Małopolski powoduje, że nasz region ma szansę stać się istotnym producentem tych rozwiazań.”

Poniższy artykuł, autorstwa dr Grzegorza Micka, prezentuje wyniki badań dotyczących Czynników i mechanizów koncentracji przestrzennej firm informatycznych w Polsce. Artykuł ukazał się również w 1. numerze periodyku “Innowacyjny Start” wydawanym przez Urząd Marszałkowski Woj. Małopolskiego. Zachęcamy naszych czytelników do zapozania się z tym wartościowym materiałem.

Grzegorz Micek*

Sektor IT w liczbach

Kraków – Małopolska – Południowa Polska

Kraków stanowi wraz z całą Południową Polską znaczące „zagłębie” informatyczne, nazywane nieraz Autostradą Nowych Technologii i porównywane z kalifornijską Doliną Krzemową. W niniejszym artykule przedstawiono krótką charakterystykę tego obszaru.

W Południowej Polsce skupia się sześć (Kraków, Katowice, Gliwice, Bielsko-Biała, Wrocław, Rzeszów) z dziesięciu ośrodków koncentracji firm IT w naszym kraju. W pięciu województwach Południowej Polski powstaje niewiele ponad 20% przychodów firm informatycznych zarejestrowanych w Polsce**. Ten niski odsetek wynika z księgowania w Warszawie przychodów dużych firm, których oddziały są zlokalizowane w Krakowie. Jak mówią menedżerowie firm IT, „w Południowej Polsce się pracuje, a w Warszawie sprzedaje i liczy to, co się zarobiło”.

W krakowskich firmach informatycznych pracuje ponad 5,5 tysiąca osób czyli niewiele mniej niż stanowi potencjał informatyczny jedenastu głównych miastach górnośląskich. W najbliższym czasie planowane jest zatrudnienie w stolicy Małopolski ponad 1,2 tysiąca informatyków (IBM, ACS, Motorola, Ericpol), nie licząc nowych miejsc pracy dla specjalistów IT w centrach outsourcingu finansowo-księgowego (m.in. CapGemini). Dodatkowo nie można zapominać o dużych, niekoniecznie informatycznych firmach, skupiających duże liczby informatyków (np. Delphi). W Krakowie nie występuje przy tym przerost liczby osób pracujących w największych firmach. Pięć największych krakowskich firm zatrudnia 32% ogółu pracowników (przykładowo: w Katowicach – 42%, Gliwicach – 57%). Świadczy to dużej dywersyfikacji sektora IT w stolicy Małopolski. Ponad 1,5 tysiąca osób pracuje w Krakowie w firmach zagranicznych. Specyfiką miasta jest obecność kilku średniej wielkości zagranicznych producentów oprogramowania (np. Sabre Holding, Apriso, Metrosoft), którzy w sumie zatrudniają ponad 300 osób, tworząc przy tym miejsca pracy wymagające wysokich kwalifikacji. Najbardziej niedocenianym typem firm są niewielkie, innowacyjne przedsiębiorstwa, które piszą oprogramowanie wyłącznie na potrzeby klientów zagranicznych. Olbrzymie jest zwłaszcza ich znaczenie w transferze wiedzy (zwłaszcza w zakresie nowych technologii) i kształceniu wykwalifikowanych kadr.
Około tysiąca osób jest zatrudnionych w oddziałach firm pozakrakowskich lub firmach zależnych od dużych krajowych integratorów i producentów oprogramowania. Niemal 1,5 tysiąca pracowników osób zatrudnionych jest w krakowskich firmach akademickich. Wszyscy duzi krakowscy integratorzy posiadają uczelniane korzenie. Około 20 małych firm zostało założonych przez pracowników wyższych uczelni – część z nich oferuje bardzo specjalistyczne usługi, np. doradztwo w zakresie wdrażania systemów.

Profil rynkowy

Dotychczas największym problemem Południowej Polski był brak specjalizacji w zakresie sektora IT. W ciągu ostatnich dwóch lat sytuacja ta zaczęła się jednak powoli zmieniać. Region południowy wyróżnia się w produkcji sprzętu informatycznego (10 na 20 największych producentów, w tym Optimus i Fideltronik), rozwiązaniach dla telekomunikacji (z czołowymi gliwickim Wasko i krakowskim ComArchem). Unikalną cechą samego Krakowa jest działalność dwóch z trzech najbardziej popularnych portali internetowych: Onetu i Interii. Około tysiąca osób pracuje w stolicy Małopolski w firmach wytwarzających rozwiązania z zakresu tzw. systemów wbudowanych (embedded systems). Największe firmy z tej branży (Motorola, Ericpol, Delphi) prowadzą i będą prowadzić w najbliższym czasie znaczące rekrutacje. W krakowskich centrach oprogramowania skupia się niemal połowa ogółu zatrudnionych w tego typu jednostkach w Polsce (około tysiąca zatrudnionych). Dzięki inwestycji IBM-a pozycja Krakowa jako krajowego lidera w przyciąganiu centrów oprogramowania powinna się umocnić.

Jaką ścieżką rozwoju powinny podążyć firmy małopolskie? Wydaje się, że przyszłością informatyki są między innymi technologie mobilne, komunikacja bezprzewodowa (por. inicjatywa Waldemara Sielskiego Polska Platforma Technologiczna Technologii Mobilnych i Komunikacji Bezprzewodowej) i wspomniane wbudowane systemy. Jak widać z porównania przyszłościowych kierunków rozwoju sektora IT oraz kształtującej się specjalizacji Południowej Polski, nasz region ma szanse stać się istotnym producentem powyższych rozwiązań.

Inicjatywy

Doświadczenia innych obszarów podpowiadają, że lokalny rozwój sektora IT następuje na wskutek kilku współistniejących mechanizmów. Przede wszystkim w skupieniu powinny odbywać się ruchy kadrowe menedżerów i specjalistów. Podobnego zjawiska nie obserwujemy w Krakowie – duże akcje rekrutacyjne zagranicznych przedsiębiorstw mogą jednak zmienić istniejący stan rzeczy. Niewiele jest w stolicy Małopolski nieformalnych okazji do spotkań nieformalnych i wymiany myśli wśród pracowników sektora IT. Chlubnymi wyjątkami są tutaj inicjatywy: e-Klaster (Małopolski Klaster Informatyczny), wortal IT w Krakowie (http://www.it.wkrakowie.org/) pod patronatem firmy Gridwise Technologies.
Nadal nie występuje w Krakowie samonapędzający mechanizm rozwoju przedsiębiorczości w zakresie informatyki. Firmy założone przez byłych pracowników przedsiębiorstw IT zatrudniają dziś zaledwie około 5% pracujących w krakowskim sektorze IT. Z obserwacji środowiska wynika, że powoli zaczną powstawać tego typu firmy.
Oddolne inicjatywy i zupełnie luźne spotkania i rozmowy stymulują rozwój klastra czyli grona firm i instytucji współpracujących ze sobą. Takie nieformalne kontakty zaczynają się powoli pojawiać w Krakowie – nadal jednak spotykając się, w świetle przeprowadzonych badań, z pewną nieufnością ze strony menedżerów.

* Grzegorz Micek, doktorant w Zakładzie Rozwoju Regionalnego, Uniwersytet Jagielloński, g.micek@WyTnij_TO_geo.uj.edu.pl. Artykuł prezentuje wyniki badań prowadzonych w ramach grantu KBN (4471/P04/2005/28) Czynniki i mechanizmy koncentracji przestrzennej firm informatycznych w Polsce.
** Jeżeli nie zaznaczono inaczej, dane pochodzą z końca 2004 roku.
*** Średni iloraz lokalizacji (LQ) jest miarą stopnia koncentracji firm informatycznych w stosunku do stopnia koncentracji liczby ludności i liczby firm na danym obszarze. LQ=1 oznacza, że powiat posiada taki sam udział danej cechy w odniesieniu do udziału liczby ludności na tym obszarze. LQ> 1,25 jest zazwyczaj przyjmowany jako świadczący o regionalnej koncentracji danej cechy.